• پیشینه تاریخی

• موقعیت جغرافیایی

• جمعیت

• کشاورزی و دامپروری

• اماکن تاریخی،مذهبی و زیارتی

• جاذبه های تفریحی و گردشگری

پیشینه تاریخی:

تفت منطقه‌اي باستانی با پيشينه‌ای دراز است. اين شهر از هر لحاظ با يزد پيوند تاريخی داشته و نامش هميشه با آن، همراه بوده است.

وجه تسميه شهر تفت:

واژه تفت، در اوستا «تفته» به معنی «گرم شده»است. مردم تفت بر اين باورند که به دو دليل اين شهر تفت ناميده می‌شود. يکی به دليل وجود تفته كوه در جنوب شهر، كه هنگام تابش خورشيد، بسيار داغ و سوزان شده و به اصطلاح محل تفتيده می شود و ديگر سبد و طبق ميوه که در گويش محلی به آن ها «تفت» می گويند، که هر دو مورد درست بوده و كاربرد دارند. در ديگر فرهنگ ها تفت به معنی قهر و غضب، خرام و خرامان، گياه دارويی كه خوردن بيخ آن مانند تاتوله جنون آورد، نيز آمده است. شهر تفت را، كه زادگاه علامه تفتازانی است، به دليل وجود چشمه «نصيری» در پای «چنار سرده»، «تفت نصيری» نيز ناميده اند.  تفت، در فرهنگ معين به معني گرم شدن، حرارت، گرم يا به معناي سبدي چوبين كه در آن ميوه جاي دهند، آمده است. نام تفت در منابع تاريخي و عرفاني از قرن نهم هجري به بعد همراه با نام شاه نعمت‌الله ولي آورده شده است.

در برخي منابع اين شهر به دراز شهر معروف است زيرا تمام خانه ها و ساختمانهاي آن اطراف يك خيابان طولاني واقع شده است و يك رودخانه در طول شهر وجود دارد كه سالهاست چشم مردم بدنبال قطره آبي مي گردد.[بازگشت]

موقعیت جغرافیایی

شهرستان تفت که در شانزدهم بهمن 1349به عنوان مرکز شهرستان اعلام شده  با بیش از 5945 کیلومتر مربع وسعت در کنار ارتفاعات شیرکوه بین ارتفاع 1200 تا 4075 متر از سطح دریا واقع شده است این شهرستان از شمال به شهرستان یزد،غرب به شهرستانهای یزد و ابرکوه،جنوب به شهرستانهای ابرکوه،خاتم و مهریزو از شرق به شهرستانهای یزد و مهریز محدود می شود و در فاصله 18 کیلومتری مرکز استان قرار گرفته دارای 1446 پارچه آبادی که 1114 آبادی خالی از سکنه و 332 آبادی دارای سکنه  می باشد(یک سوم روستاهای استان در این شهرستان واقع شده اند) قرارگیری در دامنه های شیرکوه و شیب تند دامنه ها باعث گردیده است که نزولات جوی این شهرستان بصورت آبهای سطح الارضی و تحت الارضی به سرعت از منطقه خارج شود و عمده ترین منابع تامین آب قنوات،چشمه ها و چاههای کم عمق باشد.رشته کوه شیرکوه این شهرستان را به دو بخش پشتکوه و پیشکوه تقسیم نموده که گردنه های علی آباد ،بیداخوید و سخوید تنها راههای ارتباطی بین بخشهای شهرستان می باشد از عمده ترین تنگناهای اکولوژیکی منطقه : خشکسالی ،سرمازدگی،فرسایش خاک،کوچکی مقیاس و پراکنده بودن واحدهای سکونتی،معیشتی بودن خانوارهای روستایی،خروج سریع منابع آبی از منطقه و ... می باشد واز مهمترین مشکلات و تنگناهای اجتماعی این شهرستان مهاجرت جمعیت از مناطق روستایی است که علیرغم این پدیده در حال حاضر هم بیش از 65% جمعیت این شهرستان در 332 سکونتگاه روستایی سکونت دارند.شهرستان تفت در بلندترین نقطه استان واقع شده و از آن می توان به عنوان بام استان یاد کرد به طوری که بیشترین نزولات جوی استان در محدوده این شهرستان صورت می گیرد.ارتفاع مناسب شهرستان از سطح دریا،نزولات جوی نسبتا مناسب،واقع شدن در بین کویرهای مروست و ابرکوه این شهرستان را به عنوان یکی از مهمترین مناطق ییلاقی استان مطرح نموده است وجود روستاهای ییلاقی با آب و هوای مطلوب،زیستگاههای حیات وحش نزدیک به مرکز استان ،راههای دسترسی،امکانات زیربنایی نسبتا مناسب،دانش تجربی در زمینه های باغداری و دام و طیور،معادن مس،سرب و روی،سنگهای تزئینی از جمله سنگ گرانیت و مرمر،خاکهای معدنی و نواحی صنعتی عمده ترین پتانسیلهای این شهرستان می باشد[بازگشت]

تعداد جمعيت و خانوار

 شهرستان تفت در سال 1387 با وسعت Km² 5948 داراي دو بخش، 10 دهستان و 2 شهر مي باشد. درحال حاضر اين شهرستان 4/5 درصد از مساحت استان و4/7 درصد ازجمعيت استان را به خود اختصاص داده است

خصوصيات جمعيتي اين شهرستان طي دوره هاي مختلف به شرح جدول زير بوده است.

جدول شماره  1-1: خصوصيات جمعيت شهرستان تفت به تفكيك دوره هاي آماري

مطابق جدول فوق جمعيت شهرستان از دهه 65 به بعد كاهش يافته است. دلايل اين كاهش درنگاه اول به دلايل زير به نظر مي رسد .

 1- تغييرات محدوده سياسي شهرستان

2- كاهش بعد خانوار ناشي از كنترل مواليد

3- مهاجر فرستي شهرستان به دليل فاصله فيزيكي اندك با مركز استان و درمقابل فاصله زيادسطح اقتصادي، فرهنگي و خدماتي آنها

[بازگشت]

اماکن تاریخی: 

خانقاء بيداحويد:

اين خانقاء در روستاي بيداخويد در پيرامون شهر تفت قرار دارد مجمو عهاي ارزشمند شامل مسجد جامع،حمام،آرامگاه،چله خانه،حسينيه،خانه براي تنگدستان است كه شيخ علي بليميان بيداخويدي (درگذشت 781 ه-ق) در آنجا به خاك سپرده شده است.در مسجد و آرامگاه آثار هنري باارزشي از جمله آيه هاي قرآني ،كتيبه محراب مسجد به خط زيباي ثلث از كاشي معرق ،محراب نفيس و چند سنگ گور مرمرين خوش تراش وجود دارد .گچ بريهاي چله خانه آن از گونه هاي بي نظير در منطقه به شمار مي رود

حسينيه شاه ولي:
اين حسينيه از جمله آثار تاريخي مذهبي شهر تفت مي باشد كه تنها بخشي از آن برجاي مانده است

مسجد شاه ولي:
برسنگ مرمر زيباي آن در محراب تاريخ 873 هـ ق نگاشته شده است كه قدمت آن را به دوره تيموري مي رساند

آثار كوي گرمسير:
در كوي گرمسير در گدشته آب انبار مسجد دژگز وجود داشته است كه متاسفانه در حال حاضر فقط ويرانه هاي آن بر جاي مانده است

آتشكده:
در دو كوي زرتشتي نشين باغ خندان و سرده دو آتشكده وجود دارد كه از اماكن مذهبي زرتشتيان به شمار مي رود

آسياب و دژ پهلوان:
در دره گاهان در جنوب غربي شهر تفت دو اثر باستاني وجود دارد بربالاي كوهي در اين دره يك بناي آجري به نام آسيلب پهلوان قرار دارد در همين دره و برفراز كوه لاكونو آثار دژي به نام دژ پهلوان وجود دارد كه اطراف آن پرتگاه بوده و راه آن سخت و سنگلاخي است و از جايگاه نظامي ويژه اي برخوردار بوده است